Delden en omgeving oorlogsverhalen
Stel je voor: je loopt door de vertrouwde straten van Delden, Bentelo of Hengevelde. Vandaag is het er rustig en vredig.
Maar zo’n tachtig jaar geleden was dat wel anders. Het is soms moeilijk voor testellen, maar hier, op deze plekken, speelde zich een groot wereld drama af.
Een nieuw boek, getiteld ‘Delden terug naar toen’, haalt die verhalen weer naar boven. Het is een initiatief van de Stichting “Delden terug naar toen” en het laat zien wat de Tweede Wereldoorlog betekende voor deze specifieke regio. Het boek telt 210 pagina’s en is een must-have voor iedereen die geïnteresseerd is in de lokale geschiedenis. Je vindt het onder andere bij Lamers, Readshop, VVV en de Galeriet in de Langestraat te Delden.
De oorlog komt dichtbij: Ambt-Delden in 1940-1945
De Tweede Wereldoorlog was niet alleen iets wat in de krant stond of ver weg gebeurde.
Voor de inwoners van Ambt-Delden was het dagelijkse realiteit. Dit gebied, gelegen in de provincie Overijssel, had een sterke agrarische traditie.
De impact op het dagelijks leven
Toen de oorlog uitbrak, veranderde alles. Het was niet langer alleen een landbouwgebied; het werd een plek waar Duitse troepen doorheen trokken, waar verzetsstrijders zich schuilhielden en waar de spanning voelbaar was. De gemeenten Delden, Bentelo en Hengevelde werden allemaal geraakt, elk op hun eigen manier. Van de angst voor bombardementen tot de strijd om voedsel, de oorlog liet een diepe indruk achter op deze relatief kleine gemeenschap.
Het dagelijks leven werd volledig op zijn kop gezet. Boeren moesten hun oogst afstaan, jonge mannen werden gedwongen om voor de bezetter te werken, en iedereen moest oppassen wat ze zeiden.
De angst voor verraad was alom aanwezig. Maar ondanks de zware tijden lieten de inwoners van Ambt-Delden zich niet zomaar klein krijgen. Ze zochten manieren om te overleven en, waar mogelijk, de bezetter te dwarsbomen. Dit boek legt die veerkracht vast.
Opvallende verhalen uit het boek
‘Delden terug naar toen’ bevat meer dan vijftig verhalen en gebeurtenissen. Sommige zijn bekend, andere zijn misschien vergeten, maar allemaal zijn ze de moeite waard.
Een paar verhalen springen eruit vanwege hun impact en drama. Een van de meest tragische gebeurtenissen vond plaats op 27 maart 1945. Toen trof een luchtbombardement het centrum van Hengevelde. Hoewel de precieze reden van dit bombardement nog steeds onderwerp van discussie is, was de uitwerking verwoestend.
Het bombardement op Hengevelde
Huizen werden met de grond gelijk gemaakt en er vielen veel slachtoffers. Voor de inwoners van het kleine dorp was dit een schok die hun leven voorgoed veranderde.
Het boek beschrijft deze dag gedetailleerd, waardoor je als lezer voelt hoe heftig deze gebeurtenis was.
Erve De Bolscher: een drama in 1944
Een ander verhaal dat diep raakt is dat van erve De Bolscher. Hier vond in 1944 een tragische ontmoeting plaats. Een groep onderduikers werd ontdekt en gevangengenomen.
Voor de betrokken families was dit een vreselijk moment. Het laat zien hoe gevaarlijk het was om je schuil te houden en hoe snel de situatie kon omslaan.
De neergestorte bommenwerper bij Bentelo
De angst en de wanhoop van die nacht zijn bijna voelbaar door de manier waarop het verhaal wordt verteld. Er gebeurden ook dingen die je bijna niet voor mogelijk houdt. In november 1944 stortte een Engelse bommenwerper van de Royal Air Force (RAF) neer in de buurt van Bentelo.
Dit leidde tot een grootschalige zoek- en reddingsoperatie. Het toont aan hoe de oorlog zelfs in de landelijke omgeving van Bentelo voelbaar was, lang voordat de regio het bevrijdingsfeest in Twente met eerste vreugde kon vieren.
Vliegtuigen boven je hoofd waren geen zeldzaamheid, maar een crash in je directe omgeving was een heftige gebeurtenis.
De kracht van ooggetuigen
Wat dit boek zo bijzonder maakt, is dat het niet alleen feiten op een rijtje zet. De Stichting “Delden terug naar toen” heeft gesproken met mensen die het zelf hebben meegemaakt.
Deze ooggetuigenverslagen geven een uniek en intiem kijkje in het verleden. De ooggetuigen vertellen over hun eigen ervaringen. Sommige herinneringen zijn vol angst, andere juist vol hoop en saamhorigheid.
Verhalen van angst en hoop
Ze beschrijven de geluiden van laagvliegende vliegtuigen, de geur van rook, maar ook de steun die ze van elkaar kregen.
Deze persoonlijke verhalen maken de geschiedenis tastbaar. Het is niet langer alleen iets uit een geschiedenisboek, maar het worden verhalen van echte mensen uit Delden, Bentelo en Hengevelde.
Beeld bij het verhaal: Foto's uit die tijd
Een verhaal wordt nog sterker als je het kunt zien. Daarom bevat het boek talloze foto’s uit de Tweede Wereldoorlog.
Deze beelden geven een visuele herinnering aan de tijd. Je ziet verwoeste straten in Hengevelde, Duitse soldaten die door de Langestraat patrouilleren en inwoners die proberen te overleven. Wil je de locaties zelf bezoeken? Volg dan de herdenkingsroute door Goor en omgeving. De foto’s zijn zorgvuldig geselecteerd.
Sommige komen van lokale fotografen, andere uit krantenarchieven. Ze zijn niet alleen als illustratie toegevoegd, maar vormen samen met de tekst een compleet beeld van hoe het toen was. Het helpt de lezer om zich echt een beeld te vormen van de omgeving en de situatie.
Locaties die de geschiedenis dragen
Het boek neemt je mee door de hele regio. Hoewel Delden centraal staat, zijn de verhalen uit Bentelo en Hengevelde net zo belangrijk.
Je leest over de plekken die je kent, maar dan door een heel andere bril.
Van de Langestraat tot aan de Höfte
De Langestraat in Delden komt terug in verschillende verhalen, mede omdat de winkels waar het boek nu ligt (Lamers, Readshop, VVV, Galeriet) zich daar bevinden. Maar ook de processiepark in Hengevelde en de Höfte in Delden worden genoemd. Ze waren getuige van de gebeurtenissen.
Locaties zoals erve De Bolscher worden specifiek uitgelicht omdat zich daar cruciale momenten hebben afgespeeld. Het boek verbindt de huidige omgeving met de oorlogsmonumenten in Hof van Twente en wat er destijds gebeurde.
De Stichting achter het boek
De Stichting “Delden terug naar toen” is de motor achter dit project. Deze groep enthousiaste vrijwilligers heeft de afgelopen jaren hard gewerkt om verhalen te verzamelen en te bewaren.
Ze willen voorkomen dat de herinneringen aan de oorlog in de regio verloren gaan.
De stichting is onafhankelijk en werkt samen met inwoners, archieven en instanties. Ze hebben niet alleen dit boek gemaakt, maar zetten zich ook in voor een digitaal dorpsplein waar informatie en foto’s over de geschiedenis van Hengevelde te vinden zijn. Dit toont aan dat de geschiedenis levend gehouden moet worden, zowel op papier als online.
Waarom dit boek lezen?
‘Delden terug naar toen’ is veel meer dan een droog geschiedenisboek. Het is een hommage aan de mensen die de oorlog hebben overleefd en een herinnering aan wat er hier is gebeurd.
Het boek laat zien dat oorlog niet alleen gaat over soldaten en grenzen, maar vooral over de gewone mensen die er middenin zitten. Door de combinatie van persoonlijke verhalen, feiten en oude foto’s krijg je een genuanceerd beeld van de Tweede Wereldoorlog in Ambt-Delden. Het is een waardevolle bijdrage aan de lokale geschiedschrijving.
Of je nu zelf uit de regio komt of gewoon geïnteresseerd bent in oorlogsverhalen, dit boek zorgt ervoor dat de verhalen van Delden, Bentelo en Hengevelde niet vergeten worden.
Het is een stukje erfgoed dat nu voor iedereen toegankelijk is in de lokale winkels.