Razzia's in Amsterdam en andere steden

Portret van historicus Hendrik van Dijk, gespecialiseerd in de bezetting van Nederland tijdens WOII
Hendrik van Dijk
Historicus gespecialiseerd in WOII Nederland
Bezetting van Nederland WOII · 2026-02-15 · 9 min leestijd

Je kent het wel: je loopt door de stad en opeens is er een politie-optreden. Overal flitsende blauwe zwaailichten, agenten in uniform en een rij mensen die netjes moet wachten.

Dit zijn de zogenaamde ‘razzia’s’. In Amsterdam en andere grote steden gebeurt dit regelmatig. Het is een onderwerp dat veel emoties oproept.

Sommige mensen voelen zich onveilig, anderen vinden het storend en weer anderen snappen de noodzaak wel.

In dit artikel nemen we je mee in de wereld van deze controles. We vertellen je wat het is, hoe het werkt en wat het betekent voor jou als je in de stad bent. We doen dit in simpel Nederlands, zodat het voor iedereen duidelijk is. We houden het leuk en vlot, maar wel met serieuze informatie.

Wat zijn razzia’s eigenlijk?

Een razzia is eigenlijk een grootschalige politiecontrole. Het woord klinkt misschien een beetje oud, maar de praktijk is nog steeds actief.

De politie controleert in één keer veel mensen op straat. Dit doen ze niet zomaar. Het doel is meestal om illegale activiteiten op te sporen.

Denk aan drugs, wapens of andere verboden spullen. In Nederland is dit een bekend fenomeen.

Vooral in Amsterdam zijn deze controles vaak te zien. Maar ook in steden als Rotterdam, Den Haag en Utrecht gebeurt dit. Het is belangrijk om te weten dat de politie niet zomaar iedereen mag controleren. Er moeten redenen zijn.

De geschiedenis achter het woord

Toch voelt het voor veel mensen soms willekeurig aan. We gaan dieper in op hoe dit werkt.

Het woord ‘razzia’ komt oorspronkelijk uit het Frans en betekent een overval of een plotselinge aanval. In de Tweede Wereldoorlog werd dit woord gebruikt voor het oppakken van mensen. Tegenwoordig gebruiken we het in Nederland vooral voor politiecontroles.

Het is een term die iedereen kent. Het zegt meteen iets over de sfeer: het is niet zomaar een praatje, het is een serieuze actie.

De politie gebruikt liever de term ‘grootschalige controle’. Maar in de volksmond blijft ‘razzia’ hangen.

De situatie in Amsterdam: Een hotspot voor controles

Amsterdam is de hoofdstad en een plek waar veel toeristen komen. Helaas is het ook een plek waar veel criminaliteit voorkomt.

Daarom zijn er in Amsterdam vaak razzia’s. De politie probeert de stad veilig te houden. Ze kijken niet alleen naar drugs, maar ook naar andere overtredingen.

De cijfers laten zien dat het aantal controles stijgt. Dit komt door meer personeel bij de politie en betere technologie.

Maar het zorgt ook voor discussie. Veel Amsterdammers vinden het te veel worden. Anderen zeggen: “We hebben het nodig om de stad veilig te houden.” Laten we eens kijken naar de cijfers.

De politie houdt bij hoe vaak er gecontroleerd wordt. In 2022 waren er in Amsterdam 1.173 razzia’s.

Cijfers en statistieken uit Amsterdam

Dit is een stijging van 19% vergeleken met 2021. Dat zijn er bijna 1.200 in één jaar. Dat is veel.

Van al deze controles ging 88% over cannabis. Dit komt omdat het bezit van kleine hoeveelheden cannabis in Nederland gedoogd wordt, maar de verkoop illegaal is. Toch ziet de politie een verschuiving. Ze richten zich steeds meer op harddrugs, zoals cocaïne en heroïne.

In 2022 waren er 137 controles specifiek gericht op deze zware drugs. De politie neemt ook spullen in beslag.

In 2022 was de totale waarde van in beslag genomen spullen in Amsterdam ongeveer 1,4 miljoen euro. Dit gaat om auto’s, geld en drugs. De politie in Amsterdam gebruikt veel data om te weten waar ze moeten zijn.

Ze kijken naar plekken waar veel criminaliteit is. Dit noemen we ‘hotspots’.

Hoe voert de politie een razzia uit?

Stel je voor: je loopt door de stad en opeens moet je stoppen. Hoe gaat dat in zijn werk?

De politie heeft verschillende methoden. Soms is het een willekeurige controle.

Dit betekent dat ze lukraak mensen uitkiezen. Maar meestal is het gericht. De politie heeft informatie over een bepaalde groep of plek.

Ze komen dan met veel agenten tegelijk. Dit heet een ‘gerichte operatie’.

De politie kan je vragen om je ID-kaart te laten zien. Ze mogen je tas controleren. Soms gebruiken ze een drugstest. Dit kan met een wattenstaafje op je hand of tas.

Als er iets verdachts wordt gevonden, word je meegenomen. Maar de politie mag niet zomaar alles doen. Er zijn regels.

De regels volgens de wet

De politie moet zich houden aan de wet. De belangrijkste wet hierbij is de Wet op de Strafvordering. Deze wet zegt dat de politie alleen mag fouilleren als er een ‘redelijke verdenking’ is.

Dit betekent dat ze een goede reden moeten hebben. Ze kunnen niet zomaar iedereen aanhouden.

Toch voelt het soms anders. Veel mensen klagen dat ze zonder reden worden gecontroleerd. De politie zegt dat ze werken met profielen.

Dit gaat over gedrag en locatie. Het is een dunne lijn.

De politie moet zorgen dat ze niet discrimineren. Dit is een groot discussiepunt.

We komen hier later op terug.

Rotterdam, Den Haag en Utrecht: Hoe doen zij het?

Amsterdam is niet de enige stad met veel controles. Andere grote steden doen mee.

Rotterdam is de tweede stad van Nederland. Hier zijn ook veel razzia’s.

In 2022 waren er 237 controles. De politie in Rotterdam kijkt veel naar de haven. In de haven komen vaak drugs binnen. Daarom zijn er veel controles bij Delfshaven.

De politie nam in 2022 drugs in beslag ter waarde van 750.000 euro.

Den Haag, de politieke hoofdstad, had 188 razzia’s. Hier richt de politie zich op wijken waar veel handel is, zoals Ypenburg. De waarde van in beslag genomen spullen was hier 500.000 euro.

Utrecht had 112 controles. Dit is minder dan Amsterdam, maar nog steeds veel.

De politie in Utrecht let op de buurt rondom de universiteit. Studenten kopen en verkopen soms drugs.

De waarde van in beslag genomen spullen in Utrecht was 300.000 euro. Overal zie je dus dezelfde trend: meer controles en meer focus op drugs.

Waarom zijn er zoveel razzia’s?

De politie heeft redenen voor deze controles. Het hoofddoel is het bestrijden van criminaliteit.

Drugs zijn illegaal in Nederland (behalve wiet in kleine hoeveelheden voor eigen gebruik).

Handel in drugs leidt tot veel problemen. Denk aan geweld, witwassen en overlast. De politie probeert dit te stoppen.

Ze willen de toeleveringsketen verstoren, net zoals men vroeger probeerde te sjoemelen met het distributiesysteem en bonnenkaarten. Als dealers worden gepakt, is er minder drugs op straat. Ook willen ze de criminaliteit ontmoedigen. Als er veel politie op straat is, denken criminelen twee keer na.

Maar er is ook een andere reden: de maatschappij vraagt erom. Burgers willen zich veilig voelen.

De rol van technologie

Vooral in wijken met veel overlast is de druk hoog. De politie reageert hierop met razzia’s.

Het is een manier om te laten zien dat ze actief zijn. Tegenwoordig gebruikt de politie veel technologie. Ze kijken niet alleen met hun ogen, maar ook met camera’s en drones.

In Amsterdam worden camera’s gebruikt om verdachte bewegingen te volgen. Dit helpt bij het plannen van een razzia.

De politie analyseert data om hotspots te vinden. Ze weten precies op welke tijdstippen en plekken criminaliteit plaatsvindt. Dit maakt de controles effectiever.

Maar het zorgt ook voor vragen over privacy. Hoeveel mogen de politie en de overheid ons in de gaten houden?

Dit is een spannend onderwerp. De politie zegt dat ze de regels volgen, maar niet iedereen is het daarmee eens.

Controverse en kritiek: Is het eerlijk?

Razzia’s zijn niet zonder controverse. Veel mensen vinden het vervelend.

Ze voelen zich ongemakkelijk als ze gecontroleerd worden. Vooral jongeren en mensen met een donkere huidskleur klagen dat ze vaker worden aangehouden. Dit heet etnisch profileren.

Het betekent dat de politie iemand selecteert op basis van uiterlijk, niet op gedrag. Dit is verboden, maar het gebeurt soms nog steeds.

Organisaties zoals Amnesty International en het College voor de Rechten van de Mens zijn kritisch.

Ze zeggen dat razzia’s discriminatie in de hand werken. Ook is er kritiek op de effectiviteit. Werken de controles echt? Sommige experts zeggen nee.

Ze zeggen dat criminelen gewoon verhuizen naar een andere plek. De drugshandel stopt niet door een paar controles.

De impact op de samenleving

Het is een druppel op een gloeiende plaat. De politie zelf zegt dat het helpt, maar ze geven toe dat er verbeteringen nodig zijn. Razzia’s hebben impact op iedereen, waarbij soms een doktersverklaring als verzetsmiddel werd ingezet om aan dwangarbeid te ontkomen.

Als je in een drukke straat woont, kan het zorgen voor overlast.

De politie blokkeert straten en mensen moeten wachten. Dit verstoort het dagelijks leven. Voor ondernemers is het ook vervelend.

Een controle kan ervoor zorgen dat klanten wegblijven. Toeristen vinden het soms eng.

Ze zien veel politie en denken dat de stad onveilig is. Dit is niet goed voor het imago van Nederland. Aan de andere kant: als een razzia leidt tot een grote vondst van drugs, voelen veel mensen zich weer veiliger.

Het is een afweging. De politie probeert een balans te vinden tussen veiligheid en overlast.

De toekomst van razzia’s

Wat gaat de toekomst brengen? De politie verwacht dat het aantal razzia’s blijft stijgen.

Er is meer geld voor politie en meer technologie. Maar er verandert ook iets anders. De overheid praat over een nieuwe cannabiswet. Misschien wordt de verkoop van wiet in de toekomst legaal.

Dit zou betekenen dat er minder razzia’s nodig zijn voor cannabis. De focus verschuift dan naar harddrugs.

Ook is er een trend naar meer preventie. De politie probeert niet alleen te straffen, maar ook te helpen.

Ze werken samen met gemeenten om criminaliteit te voorkomen. Dit heet ‘gebiedsgericht werken’. In plaats van alleen te controleren, proberen ze de oorzaak aan te pakken.

Wat kun je zelf doen?

Denk aan hulp voor verslaafden of werk voor jongeren. Dit kan de noodzaak voor razzia’s op den duur verminderen.

Als je in een stad bent en je ziet een razzia, wat moet je dan doen? Blijf rustig. De politie is er om te helpen, niet om je te pesten. Als je wordt gevraagd om te stoppen, doe dit dan vriendelijk.

Toon je persoonsbewijs bij een identiteitscontrole als dit wordt gevraagd. Je hebt het recht om te weten waarom je wordt gecontroleerd.

Vraag hier rustig naar. Als je het niet eens bent met de controle, kun je later een klacht indienen.

Dit kan bij de politie zelf of via een organisatie. Het is belangrijk om je rechten te kennen.

Zo blijft het eerlijk voor iedereen.

Conclusie

Razzia’s in Amsterdam en andere steden zijn een vast onderdeel van de Nederlandse samenleving. Ze helpen bij het bestrijden van drugs en andere criminaliteit.

De cijfers laten zien dat het aantal controles toeneemt, vooral in Amsterdam. Maar er is ook kritiek. Mensen maken zich zorgen over discriminatie en privacy.

De politie probeert te verbeteren door technologie te gebruiken en meer te focussen op preventie.

De toekomst hangt af van nieuwe wetten en een betere samenwerking. Het doel is een veilige stad voor iedereen. Of dit lukt met razzia’s, dat moeten we afwachten.

Een ding is zeker: het onderwerp blijft actueel. En dat maakt het belangrijk om te blijven volgen.

Portret van historicus Hendrik van Dijk, gespecialiseerd in de bezetting van Nederland tijdens WOII
Over Hendrik van Dijk

Hendrik is een expert op het gebied van de Nederlandse oorlogsgeschiedenis.

Volgende stap
Bekijk alle artikelen over Bezetting van Nederland WOII
Ga naar overzicht →